Surhuizum krijgt een eigen wapen en vlag

In opdracht van het bestuur van Plaatselijk Belang heeft de geschiedeniscommissie van Surhuizum in 1991 een ontwerp gemaakt voor het dorpswapen en de dorpsvlag. De commissie bestaande uit Jasper Pool, Douwe Veenstra, Auke Veenstra en Aukje Geertsma-IJtsma deed dit samen met de Fryske Rie foar Heraldiek.

Uit de gesprekken die de geschiedeniscommissie met leden van de Fryske Rie foar Heraldiek heeft gehad, kwam naar voren dat onderscheidende elementen zoals de gemetselde kerktoren en natuurlijke en gegraven wateren die het dorp begrenzen, als basis dienen voor het ontwerp van wapen en vlag.

En zo komt aan de bovenkant van het wapen (het schildhoofd) een blauwe golvende baan verwijzend naar de rivier de Lauwers, die het dorpsgebied van Surhuizum aan de Groningerzijde begrenst. Het schildhoofd wordt beladen met twee lelies die staan voor het huis Van Haersma en die van de Cisterciënzers, de orde van de Skiere Muontsen, van het Gerkesklooster.

Aan de onderkant krijgt het wapen een rode punt, getopt met een blauw kruis. De rode punt symboliseert de weinig voorkomende gemetselde spits van de kerktoren. Het blauwe kruis doet ons herinneren aan het kruisteken dat boven de toren verscheen tijdens een prediking van Olivier van Keulen in 1214. De preek moest mannen aanzetten tot deelnamen aan een kruistocht.
De rode punt wordt aan de ene kant vergezeld van een eikel en aan de andere kant van een boekweitkorrel. In het verleden kwamen eikenbossen en boekweitteelt in en rond Surhuizum veelvuldig voor.

Het ontwerp van de dorpsvlag is een vereenvoudigde afgeleide van het wapen.

Op de bijeenkomst van 28 februari 1991 werd het ontwerp door de Fryske Rie foar Heraldiek goedgekeurd, zodat het enkele weken later op de jaarlijkse ledenvergadering van Plaatselijk Belang aan de leden getoond en toegelicht kon worden. De leden waren zeer ingenomen met het fraaie ontwerp, waarin met name de historische achtergrond van Surhuizum tot uiting komt.

In december 1991 krijgt het bestuur van Plaatselijk Belang bericht dat het wapen en de vlag van Surhuizum zijn opgenomen in het genealogisch jaarboek van de Fryske Akademy.

In het Genealogysk Jierboek van 1991 staan het wapen en de vlag als volgt beschreven:

Wapen: yn goud in reade punt, topt mei in blau krús; de reade punt beselskippe oan de rjochter side fan in griene ikel en oan de lofter kant fan in griene boekweitkerrel mei de punt nei ûnderen ta; in blau weagjend skyldhaad belein mei twa gouden leeljes (liezen).
Flagge: trije banen giel-blau-giel elk fan 1/3 flaggehichte, in reade broekingstrijehoek, rikkende oant 2/3 flaggehichte. De reade punt belein mei in giele leelje fan 3/5 flaggehichte, de middelline fan de leelje op 1/5 flaggehichte fan de broek.

It blauwe weagjende skyldhaad stiet foar de Lauwers, de grinsrivier dy’t it doarpsgebiet oan de Grinzer kant begrinzet. De leeljes fan goud stean foar it Gerkeskleaster fan de Cisterciënzer kleasteroarder. Sa’n leelje komt ek foar yn it Van Haersmawapen op de brânskildere ruten yn de tsjerke. De reade punt symbolisearret de spits fan de tsjerketoer dy’t mitsele is, wat komselden foarkomt. Dizze punt is saneamd “topt” troch in blau krús, dat yn omtinken bringt dat doe’t Olivier van Keulen yn 1214 preke der in krús oan de himel ferskynde. De ikel en de boekweitkerrel tsjutte der op, dat hjir eartiids in protte bosk wie en gans boekweit ferboud waard. De kleuren fan it wapen fine wy ek werom yn de kleuren fan de flekke Surhústerfean, dat letter op it doarpsgebiet fan Surhuzum ûntstien is. De flagge is de ferienfâldige ôflieding fan it wapen. De blauwe baan, dy’t hjir rjocht lutsen is, stelt wer de Lauwers foar en ek de reade punt en de leelje hawwe deselde betsjutting as yn it wapen.

Tijdens de dorpsreünie op 16 juni 1995 werd de dorpsvlag aangeboden aan het bestuur van Plaatselijk Belang. De vlag werd vervaardigd door Antje Pool, de echtgenote van commissielid Jasper Pool. Ook werd tijdens de reünie een tegel met het nieuwe dorpswapen aan het dorp geschonken. Deze tegel heeft een plekje gekregen in ‘de pije’ van de Doarpstsjerke.

Kornelis van Dekken

Dit venster is gebaseerd op bijdrages van Aukje Geertsma-IJtsma in de Grutte Gelf, notulen van Plaatselijk Belang, het Genealogysk Jierboek van de Fryske Akademy en het verslag over de dorpsreünie in De Feanster. Illustratie: gemeente Achtkarspelen.

Dit venster maakt deel uit van het project Friese Dorpscanons.