DE VERHALEN VAN SURHUIZUM

Koninklijke onderscheidingen in Surhuizum

Aan het eind van deze maand worden in Nederland weer de Koninklijke onderscheidingen uitgereikt aan personen die zich voor de samenleving bijzonder verdienstelijk hebben gemaakt. In de afgelopen decennia werden in Surhuizum tijdens de jaarlijkse lintjesregen vele dorpsgenoten gehuldigd voor het werk dat ze hebben gedaan op maatschappelijk, kerkelijk of ander terrein. Al deze Suhuizumers zijn toegetreden tot de Orde van Oranje-Nassau.

Eremedaille in zilver, verbonden aan de Orde van Oranje-Nassau

Voor zover we hebben terug kunnen halen is de eerste Koninklijke onderscheiding aan een Surhuizumer uitgereikt in 1961.
Dit gebeurde op dinsdag 28 februari 1961, tijdens het 50-jarig jubileumfeest van muziekvereniging Excelsior, waarbij “enkele grote verrassingen op de voorgrond traden”. De grootste hiervan was wel de Koninklijke onderscheiding voor Roel Hoekstra, het oudste werkende lid der vereniging.
Roel Hoekstra, die op dat moment 42 jaar lid was van de vereniging en in het bestuur de functie van penningmeester had, werd door burgemeester Hans van Ek onderscheiden met de eremedaille in zilver, verbonden aan de Orde van Oranje-Nassau.
Burgemeester Van Ek beschouwde het als een eer, deze onderscheiding te mogen uitreiken en feliciteerde de heer Hoekstra van harte hiermee.

Drie jaar later, in 1964, reikte burgemeester Van Ek een Koninklijke onderscheiding uit aan Goffe Hoogsteen. Voor zijn  verdiensten in het verzet en zijn andere inspanningen op het maatschappelijke vak werd hem de eremedaille in zilver, verbonden aan de Orde van Oranje-Nassau, toegekend.
Goffe Hoogsteen was eind 1944 een van de verzetslieden die 51 gevangenen uit de Blokhuispoort bevrijdden. “Ik sjoch noch de gefangenen de treppen delkommen. Wat wiene se bliid doe’t se ús sagen.” ‘De Kraak’ op het Leeuwarder Huis van Bewaring werd in 1962 verfilmd in ‘De Overval’.

In april 1945 was hij betrokken bij de slag bij de brug van Blauforlaet. Goffe Hoogsteen heeft zichzelf nooit als held beschouwd. Bij hem telde slechts de vrijheid van mensen die zich met hand en tand tegen het Nazi-regime verzetten.

In 1966 ontving Jacob Schuurmans een Koninklijke onderscheiding uit handen van burgemeester Hans van Ek. De oud-voorzitter van muziekvereniging Excelsior werd onderscheiden met een eremedaille in zilver, verbonden aan de Orde van Oranje-Nassau, voor de bestuursfuncties die hij vervulde bij diverse instellingen op maatschappelijk, kerkelijk en ander terrein.

Tijdens de algemene ledenvergadering van de Vereniging Melkcontrole Augustinusga-Surhuizum en omstreken heeft burgemeester Ottevanger op maandag 23 december 1974 een Koninklijke onderscheiding uitgereikt in de vorm van een eremedaille in zilver, verbonden aan de Orde van Oranje-Nassau, aan Atze Postma, 1e controleur van die vereniging.

Atze Postma trad op 3 april 1934 bij genoemde Melkcontrolevereniging in dienst als monsternemer. Door zelfstudie en een uitmuntende taakopvatting wist hij zich op te werken tot 2e controleur en later tot 1e controleur. Tevens is hij bijna tien jaar voorzitter geweest van de Provinciale Bond van Melkcontroleurs.
Daarnaast heeft Atze Postma het nodig voor de samenleving gedaan, met name voor het dorp Surhuizum en veelal in combinatie ook voor Augustinusga. Zo was hij bijna zes jaar secretaris van het bestuur van de Christelijke lagere school te Surhuizum. In deze periode is onder meer de bouw van de nieuwe school tot stand gekomen. Ook voor muziekvereniging Excelsior en korfbalvereniging D.T.S. heeft hij het nodige verenigingwerk verricht.

In 1976 werd Tjebbe Hansma, op 73-jarige leeftijd, onderscheiden met de eremedaille in zilver, in de Orde van Oranje-Nassau. De Koninklijke onderscheiding werd in het Jeltingahuis uitgereikt door loco-burgemeester G. H. Pol in aanwezigheid van de familie Hansma en verschillende bestuursleden van verenigingen waarin Hansma een functie heeft vervuld. De heer Hansma was tot 1 december 1967 werkzaam als rayon-wegwerker bij de dienst Gemeentewerken Achtkarspelen. De heer H. F. de Boer, directeur van Gemeentewerken die samen met de heer J. de Jong de plechtigheid bijwoonde had dit niet graag willen missen, want men is bij Gemeentewerken de plezierige omgang met Hansma nog niet vergeten: “Hy hat toalve jierren as in goede Wâldfries mei ús wurke”.

In datzelfde jaar, 1976, kreeg ook scheidend wegwerker Anne Pool uit handen van burgemeester Geert van Veenen de eremedaille in zilver, verbonden aan de Orde van Oranje-Nassau uitgereikt. De heer Pool was 38 jaar werkzaam geweest als voorman-wegwerker bij de Buitendienst van Gemeentewerken Achtkarspelen. Naast de waardering voor het vele werk dat de heer Pool in de buitendienst voor de gemeente heeft gedaan, wees de burgemeester verder op het werk dat Anne Pool in het schoolbestuur heeft gedaan en in de muziekvereniging, waar hij vaandeldrager was.

In het Jeltingahuis sprak de heer Henk Hofman namens Plaatselijk Belang een geestig woord, waarin hij deze wegwerker, die in de dorpsgemeenschap een grote plaats innam, kostelijk typeerde: de kinderen op school vertelden meester Hofman indertijd al, dat Anne Pool de baas van de gemeente was… Hij was een man, die zorg droeg voor de wegen, die het netjes wilde houden, maar de overtreders ook duidelijk en zonder omwegen terecht wees: “dat moat net wer barre!” Maar de man stond voor zijn werk: “yn neare nacht hâldt Anne Pool de wacht”, want bij gladde wegen werd tijdig gestrooid en als er sneeuw viel, waren de wegen weer schoon vóór de mensen naar buiten kwamen. Maar ook als de school een hardrijderij op de schaats wilde houden, zorgde de heer Pool, dat de baan op tijd schoon was.

“Uniek” noemde burgemeester Geert van Veenen de Koninklijke onderscheiding welke hij in 1983 uit mocht reiken aan Antje Wouda (64). Sinds haar zeventiende heeft zij haar broers en zusters grootgebracht en mee opgevoed omdat haar moeder was overleden. “U hebt u 47 jaar lang opgeofferd voor het gezin en daar hebben wij erg veel waardering voor”, sprak de burgemeester.

“Het hele dorp staat achter deze onderscheiding”, aldus Van Veenen. “De wijze waarop u zich hebt ingezet voor uw familie, daar heeft men hier grote waardering voor.” Dat laatste werd bevestigd door voorzitter Henk Hofman van de Vereniging voor Plaatselijk Belang. Dat mevrouw Wouda de zilveren eremedaille, verbonden aan de Orde van Oranje-Nassau, kon krijgen in gebeurd op initiatief van de ledenvergadering van Plaatselijk Belang. Daar werd de suggestie gedaan om mevrouw Wouda voor te dragen en iedereen heeft dat van harte ondersteund.

“As der ien is yn ús doarp dy’t in lintsje fertsjinnet, dan binnen jo it wol. Jo wiene in mem en suster foar de famylje en dat hat ús doarp op besûndere wize rekke. Troch jo ynset, einliks sûnder help fan oaren, binne jo in ljochtsjend foarbyld foar ús.”

Ridder in de Orde van Oranje-Nassau

Keimpe Veenstra, wethouder  van de gemeente Achtkarspelen, ontving uit handen van burgemeester Bernard Smidt de onderscheiding tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau. Woensdag 30 maart 1994 nam Keimpe Veenstra, op 56-jarige leeftijd, voor het laatst als wethouder deel aan een raadsvergadering. Veenstra is sinds 1978 raadslid geweest, waarvan de laatste twaalf jaar als wethouder. Openbare werken en welzijn waren enkele van zijn portefeuilles. Na zestien jaar vindt hij het genoeg, hij wil niet te lang op dezelfde stoel zitten.

Burgemeester Smidt feliciteert de heer Veenstra.

In zijn functie als wethouder onthulde Veenstra in 1984, met hulp van de destijds 6-jarige Hendrik Jan IJtsma, het beeldje van “de balkjespringer”. Het verhaal van Knilles Eiberts biedt een les, zij hij: nooit proberen verder te springen dan de pols langs is. “Dat jildt ek foar Surhuzum, dat ienris it grutste doarp fan ús gemeente wie”.

Een jaar later, in 1995, mocht ook Jan Fokkens zich Ridder in de Orde van Oranje-Nassau noemen. Door burgemeester Bernard Smidt kreeg hij de bij de onderscheiding behorende versierselen opgespeld. Fokkens kreeg een Koninklijke onderscheiding omdat hij maar liefst 33 jaar bestuurslid is geweest van de Stichting Woningbouw Achtkarspelen (SWA). Gedurende 20 jaar was hij lid van het dagelijks bestuur.

Burgemeester Schmidt feliciteert de heer Fokkens.

Fokkens is destijds als gevolg van de uitoefening van zijn militaire dienstplicht in Indië voor het werk in de agrarische sector ongeschikt verklaard. Op zijn woonadres begon hij toen een administratiekantoor en daaruit is later Drukkerij Fokkens ontstaan.

“Naast het zelfstandig ondernemerschap heeft Fokkens altijd tijd vrij gemaakt voor activiteiten op maatschappelijk terrein”, aldus Smidt. Behalve als bestuurslid van de SWA kennen velen hem ook uit het kerkewerk, ondernemersorganisaties, de gezinsverzorging in Achtkarspelen of als bestuurslid van de ‘Bond van Wapenbroeders’ in de gemeente.

Lid in de Orde van Oranje-Nassau

In 2003 werd Arjen van der Meer benoemd tot Lid in de Orde van Oranje-Nassau. Commissaris der Koningin Ed Nijpels speldde hem destijds de bijbehorende versierselen op in het Provinsjehûs in Leeuwarden. In de Friese hoofdstad nam Van der Meer afscheid als volksvertegenwoordiger voor de VVD. Van 1988 tot 1995 was hij raadslid in Achtkarspelen, en daarna tot maart 2003 statenlid.

Arjen van der Meer krijgt het lintje opgespeld door Commissaris der Konigin Ed Nijpels.

In datzelfde jaar, 2003, stond Arjen van der Meer op een verkiesbare plaats voor de Eerst Kamer, maar het senatorschap ging aan hem voorbij door een voorkeursactie van Limburgse partijgenoten. “Maar ik zit niet in zak en as. Felicitaties vanwege mijn zekere dertiende plaats op de lijst heb ik ook altijd afgehouden tot ik er zeker van zou zijn. Ik heb het druk zat. Ik ben vijftien jaar actief geweest als raads- en Statenlid en krijg nu wat meer vrije tijd.”

 Door burgemeester Louis Lyklema werd Gaats Wouda in 2007, op 83-jarige leeftijd, benoemd tot Lid in de Orde van Oranje-Nassau. Mevrouw Wouda kreeg deze onderscheiding als blijk van waardering voor de verleende zorg aan broer Tseard en zus Ant, met name de afgelopen jaren.

Lintje en bloemen voor Gaats Wouda.

Gaats heeft samen met haar zus Ant Wouda (89) jaren lang mantelzorg verleend aan twee broers, Tseard en Henk. Broer Tseard is eind vorig jaar op hoge leeftijd overleden, broer Henk overleed eerder, in 1983. Beide broers hadden, ieder op eigen manier, hun leven lang extra zorg nodig vanwege verstandelijke beperkingen.
Beide zussen hebben deze zorg liefdevol gegeven; Ant thuis in de huishouding, Gaats buitenshuis de kost verdienend. Gaats was als bakkersdochter tijdens haar werkzame leven jarenlang verkoopster in een banketbakkerij in Leeuwarden. De gezondheid van beide dames, met name Ant, is de afgelopen jaren achteruit gegaan, waardoor het voeren van de gezamenlijke huishouding steeds meer bij Gaats kwam te liggen.

De laatste keer dat er een Koninklijke onderscheiding werd uitgereikt aan een Surhuizumer was in 2011. Op vrijdag 29 april werd Jasper Pool door burgemeester Tjeerd van der Zwan benoemd tot Lid in de Orde van Oranje-Nassau. Jasper Pool ontving deze onderscheiding voor de verschillende (bestuurlijke) activiteiten die hij sinds 1960 voor de samenleving op diverse maatschappelijke terreinen ontplooit.

De gehuldigde Jasper Pool en burgemeester Van der Zwan heffen het glas.

Naast zijn vrijwilligers- en bestuurswerk bij verschillende verenigingen en stichtingen is Jasper Pool sinds 1975 beheerder van het Dorpsarchief in Surhuizum. Hij documenteert door middel van krantenknipsels, verslagen van bijeenkomsten, foto’s etc. die hij in plakboeken plakt. Ook verzorgt hij regelmatig dia-avonden en fototentoonstellingen over het dorp. Bij alle jubilea van de verschillende verenigingen in het dorp maakt hij foto’s en dia’s. Daarnaast werkte hij mee aan een drietal boeken: 85 jaar Plaatselijk Belang (1995), Samen onder één dak (Gereformeerde kerken Augustinusga en Surhuizum) en 100 jaar Christelijk Onderwijs in Surhuizum (1983).

 Kornelis van Dekken

 8 april 2014